 |
||
|
|
|
|
|
Cytologie algemeen:
De cytologie kent ook zijn beperkingen. Zo zal in het geval van ontstekingen het soms moeilijk met zekerheid vast te stellen zijn of er nu sprake is van alleen ontsteking of ontsteking met tumor.
Als bekendste voorbeeld geldt hiervoor het baarmoederuitstrijkje bij de mens met als uitslag: onrustig celbeeld. Ernstig of niet....? De dokter zal het onderzoek na enige tijd moeten herhalen of een biopt moeten laten uitvoeren om hier een antwoord op te kunnen geven. Een andere beperking vormen tumorcellen die zo vast aan het omringen bindweefsel zitten, dat ze vrijwel niet los te zuigen zijn met een naald (celarme aspiratiebiopten). En zeer rijk doorbloedde gezwellen vormen een probleem: de grote hoeveelheden rode bloedcellen die meekomen maskeren de sporadisch aanwezige andere weefselcellen.
Bronchiaalspoelsel. Urine (Huid)Gezwellen. Inwendige Organen. Kleine lymfocyten (pijl), plasmacellen (donkerblauwe) en PMK in een (re)actieve lymfeklier
Ook bij andere afwijkingen kan de cytologie zeer goed gebruikt worden: bijv. voor de opsporing van leververvetting (hepatolipidose) bij katten. Ruggenmergvloeistof en gewrichtsvloeistof. Andere vloeistofophopingen in het lichaam Bestaat de vloeistof uit puur bloed dan wijst dat op inwendige verbloedingen bijv ten gevolge van een ongeluk of bepaald type bloedvattumor in lever of milt (haemangiosarcoom). Vrij veel
vloeistof met redelijk wat rode bloedcellen wijst op stuwing door een levertumor of een hartkwaal. De aanwezigheid van veel ontstekingscellen en/of bacterien kan wijzen op een
buikvliesontsteking door een darmperforatie. Zie bijv. het verhaal van poes Shanna (dagboek Januari 2002)
|
Deze vorm van onderzoek wordt uitgevoerd aan de hand van losse cellen die op verschillende wijzen verkregen kunnen worden. Dit kan bijvoorbeeld door vloeistof uit het lichaam te
verzamelen (bronchiaalspoelsel) of op te zuigen ("vocht achter de longen". Door middel van uitstrijkjes waar mogelijk (abnormale) cellen in zitten (baarmoederhalskanker onderzoeken bij de mens) of door deze cellen met een naald
uit weefsels op te zuigen (aspiratiebiopt). Het voordeel van deze methode is dat zonder dat de patient moet worden belast met bijvoorbeeld zware ingreep,
toch een goede indruk kan worden verkregen welk ziektekundig (pathologisch) proces er in het lichaam op die bepaalde plaatsvindt. Het onderzoek is verder snel, weinig belastend en relatief
tot de belangrijkheid van de verkregen informatie zeer goedkoop.
De in vrijwel alle weefsels en lichaamsvloeistoffen
aanwezige cellen kunnen na kleuring onder de microscoop worden bekeken. Uit de vorm en structuur kan het celtype worden opgemaakt. Hun soort of uiterlijk verraadt dan vaak wat er op die plek aan de hand is. Wordt het gezwel nu
veroorzaakt door een onsteking of een kankerproces (maligniteit). Is het kankerproces goedaardig of kwaadaardig. En ingeval van ontsteking: is het een door bacterien veroorzaakte
ontsteking, een allergische ontstekingsreactie of een sterile ontstekingsreactie zonder ziekteverwekkers. De cytologie brengt geeft vaak duidelijk antwoorden op belangrijke vragen.
Antwoorden die de dierenarts nodig heeft om een goede diagnose te kunnen stellen. En .... zonder goede diagnose is zelden een goede behandeling mogelijk.
Het belangrijkste voordeel van cytologie is dat het snelle antwoorden geeft: meestal binnen 15-20 minuten als de
dierenarts het zelf uitvoert, of binnen 24 -48 uur na het opsturen per post. Omdat het uitvoeren van cytologie specialisten werk is zullen slechts enkele dierenartsen dit werk zelf uitvoeren. In onze kliniek doet dierenarts 
Een laatste beperking wordt gevormd door
het feit dat soms de cellen niet los maar beter in weefselverband bestudeerd kunen worden teneinde een betrouwbare uitspraak goedaardige tumor of kwaadaardige tumor te kunnen doen. Dan moet alsnog een stukje
weefsel chirurgisch weggehaald worden (biopt) of moet de tumor na verwijdering alsnog in zijn geheel opgestuurd worden voor weefselonderzoek (histologie). Het belangrijkste nadeel van een volledig weefselonderzoek is dat
meestal narcose en een chirurgische ingreep nodig is voor een goed monster. En bij weefselonderzoek duurt het meestal veel langer voordat er een uitslag is: meestal 7-10 dagen. Dit
heeft te maken met de veel ingewikkelder en tijdrovender procedure inzake het verzenden naar het lab, daar het weefsel verder bewerken (ingieten in paraffine) en er daarna coupes van maken
(in flinterdunne plakjes snijden). Daarna moeten de weefselmonsters nog gekleurd worden.
Bronchiaal spoelingen worden uitgevoerd bij patienten die
chronisch hoesten of benauwd zijn. vaak wordt dit onderzoek tegelijkertijd uitgevoerd met een zogenaamde 
Voor niet medici zijn gezwellen, tumoren en kanker vaak één pot nat. Toch is gelukkig niet elke bult een kankergezwel. Door met een naaldje wat weefsel weg te zuigene kan binen korte tijd
de vraag van de eieganaar al beantwoord worden of er sprake is evan een gezwel op basis van ontsteking, een vetgezwel (goedaardige plaatselijke vetophoping), een cyste of een goedaardige dan wel een kwaadaardige tumor.
Daarna kan aan de hand van de uitslag worden gekozen voor de beste behandelwijze (niet nodig indien klein en goedaardig) , afvallen (vetgezwel) , toch verwijderen (kanker) of antibiotica en/of
ontstekingsremmers (ontstekingen). Door dit onderzoek kunnen onndige operaties worden voorkomen of... wordt voorkomen dat gezwellen blijven zitten die eigenlijk radicaal of geheel anders behandeld hadden moeten worden.
De cytologie kan ook gebruikt worden voor inwendige organen. Zo kan bijvoorbeeld bijv. bij lever, milt, prostaat of lymfekliervergrotingen worden vastgesteld op het om een onschuldige
reactie op ontstekingen dan wel goedaardige vergrotingen (prostaat) gaat of om tumoren.
Zeker bij sterk opgezwollen lymfeklieren is het onmogelijk van
buitenaf een onderscheidt te maken tussen een goedaardige zwelling op basis van ontsteking of een zeer kwaadardige vorm van lymfeklier kanker (maligne lymfoom of "leukaemie"). Voor de patient en de baas is dit
onderscheidt echter een kwestie van leven of dood. Door de cytologie kan de dierenarts zelf dit antwoord binnen 15
minuten geven. Dat bespaart de baas van het dier een lange spannende wachttijd. maligne lymfoom (lymfeklierkanker)
Het venijn zit in de staart zegt men. Onder de
verzamelnaam diverse andere vloeistoffen zitten waarschijnlijk juist de meest waardevolle bijdragen van de cytologie aan de diagnostiek verbonden. Want de vraag: een dikke buik met vocht wordt
veroorzaakt door... is vaak niet te beantwoorden zonder eerst met een naaldje wat vloeistof uit de buik te halen en dat verder te onderzoeken. Zo wijst glashelder en celarm vocht meestal op een levercirrhose;
De aanwezigheid van (klompjes) kwaadaardige
tumorcellen in verder heldere of licht troebele vloeistof kan wijzen op bepaalde tumoren. Achter elke andere diagnose zit een essentieel andere therapie en prognose verborgen. Een goed
onderscheid en een goede diagnose is ook hier dus essentieel. Dit onderscheid kan vaak uitsluitende middels cytologie van de verkregen vloeistof te maken zijn. Vrijwel exact hetzelfde geldt voor
onderzoek van abnormale vloeistoffen in de borstkas. De volksmond spreek dan van "vocht achter de longen" Normaal gesproken staat er in de borstkas of buikholte zo goed als geen vocht. Elke vloeistofophoping is dus abnormaal en
dient conscientieus verder onderzocht te worden. Vraag uw dierenarts hier dus ook om.